de Stelling
van Amsterdam
project
07
de Stelling van Amsterdam
Droogmakerij de Beemster en de Stelling van Amsterdam staan beide op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Het unieke is daarbij dat deze beide werelderfgoederen elkaar ontmoeten in De Beemster. Vijf forten van de Stelling, inclusief het open landschap rondom de forten, liggen op het grondgebied van De Beemster.

Behalve dat deze overlap tussen twee werelderfgoederen tot nu toe mondiaal een unicum is, levert dat ook een dynamisch spanningsveld op. Voor beide werelderfgoederen zijn kernwaarden opgesteld op grond waarvan de siteholders (provincie Noord-Holland en de gemeente Beemster) eigen ruimtelijk beleid hebben geformuleerd. In zowel het provinciaal als in het gemeentelijk beleid worden elkaars specifieke cultuurhistorische waarden gerespecteerd.

Hoewel het beleid van de provincie Noord-Holland en het beleid van de gemeente Beemster enerzijds overeenkomsten vertoont in beleidsdoelstellingen, zijn er ook tegenstellingen in de uitgangspunten voor de ontwikkeling van het overlapgebied. Het projectbureau Des Beemsters wil samen met de provincie Noord-Holland voor het overlapgebied een passende en duurzame oplossing, waar evenwicht wordt gezocht tussen de kernkwaliteiten van beide landschappen en de ontwikkelingsmogelijkheden voor het gebied.

De praktijk is lastiger. Voor de Stelling van Amsterdam is een beeldkwaliteitplan met ruimtelijk beleidskader vastgesteld. Dit is inmiddels ook vastgelegd in de provinciale structuurvisie. De zogenaamde stellingzone en zichtcirkels worden hierin aangewezen als gebieden waarin niet of nauwelijks ruimtelijke ontwikkeling mag plaatsvinden. Op deze manier voorkomt de provincie Noord-Holland de aantasting van de stellingzone en het aanzicht op de forten van de Stelling.
De gemeente Beemster laat haar cultuurhistorisch kernkwaliteiten leidend zijn voor de ruimtelijke inrichting en ontwikkeling van het landschap van de droogmakerij. Daarin passen ook kwalitatief goed aangestuurde mogelijkheden voor schaalvergroting of nieuwvestigingen van agrarische bedrijven.

Deze twee beleidstromen botsen met namen in het zuidwestelijk deel van De Beemster, waarin drie van de vijf forten (Spijkerboor, Jisperweg en Middenweg) liggen. Als gevolg van de zichtcirkels per fort en de stellingzone wordt agrarische ontwikkelnig langs de Zuiderweg (met name tussen de Nekkerweg en Spijkerboor) vrijwel onmogelijk gemaakt. Maar ook de twee overige forten (Nekkerweg en Benoorden Purmerend) hebben hun invloed op de landschappelijke vormgeving.

Momenteel werken de gemeente Beemster en de provincie Noord-Holland samen aan een oplossing voor de afwijkende beleidsoeleinden voor het overlapgebied van beide werelderfgoederen.